Mostrando postagens com marcador cultura. Mostrar todas as postagens
Mostrando postagens com marcador cultura. Mostrar todas as postagens

O mundo en nós

"Moitos de nós andabamos por Madrid coma sen búsola, como o Solovio da novela. (...) Lía Filosofía, Teoloxía, Ética, estudei os clásicos españois da Idade Media e do Século de Ouro, farteime de lecturas francesas e alemanas, ateigueime de doutrinas, correntes intelectuais moi de moda na Europa daquelas datas... Os meus anos en Madrid e en xeral os meus anos fóra da Galiza, foron naquel tempo unha busca sen acougo. (...) Quen era eu?". Marcha lonxe, vaga, "Madrid, Toledo, Burgos, París, Berlín...". Otero é un caso único na literatura galega e raro en calquera literatura dun intelectual que se ve a si propio con distancia, como se a súa vida fose un relato e el o protagonista. Reflexiona sobre a súa identidade con gran lucidez, nárranos o momento no que está a piques de dar un salto: "¡Cánto me costou descubrir a nosa Terra dando voltas polo universo e os libros! De cando en vez voltaba cheo de preocupacións diletantes á miña terra de Trasalba e ¿qué atopa alí? Unha Galicia campesiña e asoballada, xentes ignorantes, esquencidas de todos no seu curruncho, namentras eu andaba detrás das verdades dos libros, e aquilo queimábame no peito cada vez máis".

Otero Pedrayo, no artigo Otero Pedrayo, arredor de si de Suso de Toro.

Pensar



Pensar no es opinar sobre lo que la agenda mediática y política dictamine a cada momento: ayer Estatut, hoy Gürtel, mañana lo que sea.

Pensar no es cargarse de razón, dar caña al de enfrente o desahogarse insultando.

Pensar, como decía Albert Camus, “es aprender de nuevo a ver” y en el juego mediático de preguntas/respuestas dirigidas nada nos toca, nos afecta, nos transforma verdaderamente, ni altera nuestra manera de ver y vivir.

Pensar es pues, en primer lugar, interrumpir en nuestra cabeza ese ruido estrepitoso que día a día no nos lleva a ninguna parte, nos deja como estábamos, confirmados en lo que ya pensábamos.

Pensar es problematizar, im-poner nuestros propios problemas, buscar nuestras propias palabras, elaborar y dar sentido propio a lo que nos afecta, luchar a muerte contra los clichés y las respuestas automáticas (de izquierdas o de derechas) que nos hacen tan previsibles, tan gobernables.

Encontraba casi siempre algo qué pensar en la sección de Reig. Me gustaba que escribiera en primera persona, que se revolviese contra los tópicos apoyándose en observaciones y experiencias muy cotidianas, que no hablase sólo de lo que toca hablar o que lo cogiese a contrapelo cuando lo hacía, que no entrara en el circo cotidiano PPSOE, que no rehuyese las contradicciones y los clarooscuros de la realidad. No sentía que hablase desde la política partidaria (como me ocurre con el 95% de los opinadores mediáticos), sino desde la vida.


Amador Fernández-Savater, A propósito de la marcha de Rafael Reig


La teoría del entorno




El contexto de la época en que se produjo el cierre del periódico en euskera era el de los años duros del gobierno Aznar. El mismo personaje que pasaría, según René Vázquez en Le Monde Diplomatique, a la “historia universal de la indecencia” como partidario del golpe de Estado que intentó derrocar al gobierno legítimo de Venezuela. Y por otras cuestiones, no menos graves, añado yo. Entonces hacía furor la teoría del entorno. Los que apoyaban al entorno del entorno eran, estaban financiados por, o financiaban a terroristas. La sentencia ahora conocida determina que "la estrecha y errónea visión según la cual todo lo que tenga que ver con el euskera y la cultura en esa lengua tiene que estar fomentado y/o controlado por ETA conduce a una errónea valoración de datos y hechos y a la inconsistencia de la imputación".

No tengo tiempo de acudir a hemerotecas, videotecas y fonotecas. Pero recuerdo perfectamente las acusaciones gratuitas, las descalificaciones brutales, las tertulias vociferantes contra lo vasco y contra todo aquél que osaba posicionarse al lado de los periodistas represaliados, esto es, al lado de la decencia intelectual y personal. Hoy, los presuntos culpables para tanta gente, son declarados inocentes sin género de duda.

Cerrar periódicos, no blog El pobrecito veedor.


Muller, política e feminismo en Palestina




Muitas mulheres, conta, começaram a "participar activamente", de forma espontânea ou formal, no "movimento da resistência". Há vários testemunhos citados na tese - retirados de jornais, livros, filmes -, como o de uma mulher que "foi aprisionada por ter contrabandeado cartas da OLP para o filho". Quando foi presa, afirmou não pertencer a "nenhum movimento político palestiniano", mas desde que lhe levaram o filho, arranjou o "passatempo" de "trabalhar para a revolução".


Shahd Wadi diz que as casas de muitas mulheres se tornaram "espaços públicos" e conta a história de uma mãe que disse não poder "ficar parada, com as mãos cruzadas, à espera" que o filho lhe desse uma tarefa. Quando o via em casa com colegas "a discutir coisas com a porta fechada" assumia a "função de vigiar". Era ela quem ia ao advogado e ao médico tratar dos assuntos do filho quando ele estava preso. Estivesse ele "fora ou dentro da prisão", ela, mesmo sem ser membro, sentia-se "recrutada" pelo partido "a que ele pertence". "As mães têm um papel político, para além do tradicional", explica.



Reportaxe no xornal portugués Público sobre Shad Wadi e a súa tese doutoral sobre as mulleres palestinas

Que modelo social queremos?




El mayor error de nuestra mirada hacia el debate de la reforma sanitaria norteamericana reside en dibujar a los opositores como una pandilla de ultraderechistas montaraces. No es sólo así, aunque los haya y en manada. Si uno se fija con atención, la batalla habla también de valores intrínsecos a la fundación de Estados Unidos. La libertad, la ausencia de intervención estatal, la desconfianza hacia todo lo que no sea esfuerzo individual. Reducir el debate a buenos y malos es perjudicarnos. Porque nosotros y nuestro modelo estamos en mitad de la pelea y tenemos que saber por qué defendemos lo que defendemos. Y más ahora, que tenemos por delante resolver si queremos recuperar la presencia estatal en elementos básicos de nuestro funcionamiento como las redes de transporte, la energía, la comunicación, o definitivamente ceder a la gestión empresarial particular servicios como la educación o la sanidad. No es un combate que podamos limitarnos a presenciar sentados cómodamente en la grada con una ojeada por encima del hombro. Estamos en el campo de juego.


David Trueba, no artigo Mirar por encima del hombro da revista DOMinical (11/04/10).

Violencias



Después de un viaje a Gambia, Adam Curle vio claramente cómo el bienestar de unas vidas puede destruir otras vidas y se dijo que eso había que incluirlo también en el concepto de violencia. La paz negativa es también superadora de eso. Galtung dibujó lo que llamaba un “triángulo de las violencias”: hay violencia directa, estructural y cultural. La violencia directa es la que tiene un actor claro que ejerce la violencia. La violencia estructural es mucho más anónima: vives bajo una estructura que mejora la vida de unos mientras empeora la de otros. Por ejemplo, en una familia puede haber amor, pero en Roma el pater familias podía matar o vender como esclavos a la mujer y a los hijos. Fíjate dentro de qué estructuras se establece ese amor, estructuras violentas y asimétricas. El cariño y las manifestaciones del amor pueden darse, pero como acto, no tienen estructura que las proteja. Y por último, la violencia cultural es por ejemplo la que va señalando blancos sobre los que disparar (clichés peyorativos como “sudaca”) o la naturalización de las jerarquías a las que se refería Mandela en su autobiografía cuando recuerda que los negros bajo el apartheid llamaban “papá” y “mamá” a los amos blancos. Así que el concepto de paz negativa se ha ido abriendo desde Kant para incorporar otras violencias que circulan en el seno de la sociedad: ya no sólo relaciones dañinas, sino también estructuras que las sostienen o culturas que las alientan. Es un gran avance.


Entrevista a Juan Gutiérrez
, no blogue Fuera de Lugar.


"era ese home irado pero leal, que non podía non tomar partido"



Non faltou á comparecencia o Luís Seoane, o republicano que logo da guerra deixou de ter partido, en perpetua confrontación. "Non foi Piñeiro o seu único antagonista", lembrou Casas, "tamén discordou de Castelao, de Celso Emilio, de Díaz Pardo". Era ese home irado pero leal, que non podía non tomar partido, o que fascinou ao Méndez Ferrín de 1960. O agora presidente da Real Academia Galega recibira en Madrid, co grupo Brais Pinto, a visita dun Seoane que pisaba territorio español por vez primeira despois do 36. Ferrín esmiuzou aquelas citas, "nun reservado de La Región Gallega, metro Noviciado por precisar", nunha fermosa e emocionada "corrente de conciencia" memorial: Seoane no fondo dos espellos. Notas para un libro de memorias que se cadra non escribo.

A "liña Maginot" que dividía o galeguismo interior entre adeptos a Piñeiro e disidentes de corte marxista foi evitada polos mozotes Brais Pinto para atopar Seoane. "Non encaixaba no marco piñeirista: era un nacionalista que incidía no que Galaxia detestaba e un marxista da mesma beira que Sartre", anotou. O diagrama de Guerra Fría aplicado polo círculo de Piñeiro, a dicir de Ferrín, non toleraba veleidades comunistas.

O poeta de Con pólvora e magnolias, na crónica da súa educación sentimental, tamén debuxou o intre exacto no que, con 17 anos e na rúa Policarpo Sanz, colisionou coa poesía dos exiliados. "Aborrecidos do Rilke prescrito polo galaxismo", sinalou, "na Escolma de poesía galega estaban Lorenzo Varela, Seoane: os guerrilleiros, os Irmandiños, Roi Xordo". Tampouco non esquivou as súas discusións co pintor e a decepción que lle supuxo que en 1979 Seoane asinase o manifesto, que desembocou en Realidade Galega, o piñeirismo na praxe.

O presidente da Academia rematou, sentido, relatando a súa estancia na cadea de El Dueso, de 1972 a 1974. Foi alí, detido por antifranquista, onde a folla voandeira Cuco-Rei pasou o filtro da Garda Civil. Editaba Luís Seoane na Arxentina un poema de Lorenzo Varela: Cantiga nova que se chama cadea, con dedicatoria, "A Xosé Luís Méndez Ferrín, na gaiola".

Daniel Salgado, en El País


Emergências e hegemonias




Os sistemas, discursos ou práticas em processo de emergência adoptam quase inexcusavelmente umha posiçom alternativa ou oposta a pares dominantes; é por isso que, com freqüência desde posiçons etnocentristas e/ou hegemónicas, se define o emergente a partir do novo, o imprevisível, o espontáneo ou o transformador. Tal e como aponta Wlad Godzich (Teoría literaria y crítica de la cultura, 1998), as entidades em processo de emergência cultural nom devem ser vistas como instaladas num nível “inferior” ou numha fase “menos madura” que os sistemas, discursos e práticas consolidados e estáveis; por contra, dificilmente poderiam ser concebidas segundos as categorias hegemónicas e convencionais (às que, por isso mesmo, desafiam) e exigem, com certeza, um pensamento crítico também distinto e renovado.

Do blogue Quantas letras para um rio.

Sin héroes en la resistencia



Manuel Chaves Nogales se muestra irritado e iracundo. Estaba especialmente herido, para él Francia era la cumbre de la civilización europea. Él, que llegaba de sufrir cientos de bombardeos en Madrid, se encontró en París con la rendición de la ciudad tras el primer ataque aéreo. No soportaba que el pueblo francés prefiriese la esclavitud a la guerra.

"Este egoísmo feroz, desesperado, egoísmo rayano en el heroísmo, ha sido acaso la razón fundamental de la catástrofe de Francia", concluye al ver que la "masa popular francesa" de entonces estaba formada únicamente por la suma de todos estos egoísmos individuales. Revisa las causas y no entiende cómo es posible que sea "más fácil y menos peligroso" suprimir al pueblo sus libertades o su dignidad, "que una línea de autobús".

A lo largo de los ocho capítulos en los que repasa el porqué del abatimiento francés, se muestra agrio ante el conformismo que ha arrastrado al espíritu francés a entregarse sin rebelión al totalitarismo que mancha Europa. De hecho, emplea la más cruda ironía, en el límite del cinismo, para describir cómo París "fue conquistado por los agentes de la porra", por los agentes alemanes de avanzadilla de los carros de asalto de la primera división motorizada, que les ordenaban el tráfico.

(...)

El autor pone oído además de fusta y colorea estas crónicas con anécdotas como la de un joven pintor de gran talento movilizado para defender a Francia de la amenaza nazi. Fue llamado por su comandante para encargarle la decoración de una gran sala en la que sería instalado el hogar del soldado. "Pínteme usted en las paredes algo que sea divertido y patriótico, para que los muchachos estén alegres y tengan buena moral", le dijo el comandante. "Yo no sé pintar nada divertido y patriótico", replicó el pintor. "¿Pues no es usted pintor? ¿Qué pinta entonces?", a lo que el soldado le contestó altivo, "pintura abstracta".

El comandante, dándolo por perdido: "Pinte usted lo que le dé la gana con tal de que no sea comunista. Como me pinte usted algo que huela a comunismo lo encierro en el calabozo durante dos meses. ¡Ah! ¡Y ponga usted banderitas, muchas banderitas tricolores".

Peio H. Riaño escribe en Público sobre Manuel Chaves Nogales


Capitalismo, medios e liberdade de expresión




¿En qué medida lo que le ha sucedido haría parte de esa estrategia mediática y política, muy al uso hoy de criminalizar cualquier protesta o voz discordante con el sistema el sistema dominante a nivel mundial?

Bueno , yo creo que están pasando por una fase de mucho miedo porque no tienen, en absoluto, la seguridad de que su sistema se vaya a perpetuar como ellos quisieran.

Tienen indicios, como tienen todos, de que el pueblo se está empezando a despertar, de que sus mentiras están empezando a ser descubiertas, de que sus presuntos deseos de expandir la democracia por el planeta no son más que sus explícitos deseos de expandir su sistema capitalista y sus beneficios multimillonarios por todo el planeta, aún a costa de la vida, del sufrimiento, de la sangre y del dolor de millones de seres humanos.

Entonces, esta no seguridad de su propio sistema y este miedo a que los pueblos del mundo nos levantemos contra ellos, es lo que hace que, a la más mínima disidencia respecto al pensamiento único y obligatorio, sea necesariamente aplastado en el menor tiempo posible sin dar la oprtunidad a que otro pensamiento se pueda desplegar por el mundo.

De todas maneras, han dado muestras absolutas de su poca inteligencia, porque lo que consiguen mediante todo este acoso a mi persona ha sido todo lo contrario, que la gente se vaya dando cada vez más cuenta de quiénes son, de quiénes los apoyan y de cómo los medios de comunicación occidentales capitalistas son la bala del arma que está apuntando y disparando contra nosotros.

Entrevista ao actor Willy Toledo
, en TeleSur (vía Rebelión).

Cultura, conciencia y resistencia



Una de las conversaciones más interesantes en esas páginas se refiere a la transición de la Organización para la Liberación de Palestina (OLP) de un movimiento de liberación a uno preocupado sólo por crear una nación, sin que importara de qué tipo de nación pudiera tratarse. Las observaciones de Said sobre los defectos del nacionalismo como ideología o estrategia son reveladoras y podrían aplicarse en general a todos los movimientos nacionales de liberación que comercian con su deseo de liberación a cambio del mero hecho de constituirse en nación. Cuando ocurre esto, sostiene Said, se abre el camino para quienes sólo están interesados en lucrarse y en hacerse con el control del poder. Discutiendo sobre esta cuestión, los dos hombres toman la iniciativa en uno de los dilemas más importantes del mundo moderno: ¿Cómo puede un pueblo llevar a cabo el cambio de estado colonial a otro que no se limite meramente a ser un duplicado de la situación colonial aunque sin las tropas y la administración ocupante? Como cualquier estudiante de historia puede ver, el mundo postcolonial no ha creado una situación donde exista igualdad entre las ex colonias y los ex colonialistas. En realidad, podría decirse que las disparidades y sistemas de control son ahora mayores que lo eran en la época colonial, al menos en ciertas circunstancias.

Esas discusiones dejaban claro que Said creía que no es suficiente con liberar una tierra del yugo del colonialismo. Un pueblo necesita liberar también sus mentes de ese yugo. Ahí es donde el pensamiento de Said sobre la cultura –tanto la del opresor como la del oprimido- es tan importante. Era uno de los escasos izquierdistas modernos que puso en primer lugar el papel de la cultura entre los elementos dedicados al desarrollo de la conciencia de un pueblo. Y a la inversa, Said también comprendía y escribió mucho acerca de la utilización de la cultura por la potencia imperial para colonizar las mentes de los pueblos ocupados. Como Frantz Fanon, no sentía temor al plantear la asunción por parte de algunos de los colonizados del pensamiento de los ocupantes. Es interesante ver que grupos de la resistencia de inspiración religiosa, como Hamas, comprenden esto demasiado bien. Mientras Hamas afronta ciertamente la opresión política y económica de los palestinos con programas que les alimentan y educan, también celebran una versión islámica de la cultura de resistencia de Palestina. No es que la cultura palestina laica no exista, dice Said, es que esos intelectuales que deberían estar promoviendo su extensión han abdicado de sus responsabilidades. Como la mayoría de los intelectuales de Occidente, han cedido al poder de la política, del dinero, o de ambas cosas.

Cultura, conciencia y resistencia, Ron Jacobs.


Fritz Bauer




En Alemania Occidental, en términos generales, no hubo desnazificación. Los juicios aliados en Alemania contra los nazis fueron poca cosa y el nuevo Estado alemán los protegió y amnistió. El tribunal interaliado de Nuremberg que se proponía llevar a juicio a cinco mil personas, no juzgó más que a 210. En diversos juicios, norteamericanos, británicos y franceses condenaron a 5000 personas, de las que apenas 700 lo fueron a la pena capital. Más del 90% de los miembros de las SS ni siquiera llegaron a ser juzgados.


"No sólo no hubo desnazificación, sino que hubo una renazificación, no en el sentido de que los ex nazis estuvieran otra vez en su puesto para construir un nuevo Auschwitz, sino en el de que ayudaron a levantar esta Alemania conservadora, democrática y capitalista", me explicó el Catedrático Ossip K. Flechtheim, en los años ochenta.
Flechtheim, un compañero de Bauer, también de origen judío, que fue fiscal en varios de los procesos de Nuremberg y falleció en 1998, no conocía, "ni un solo caso" de juristas de la administración nazi que fuese juzgado y castigado ante los tribunales. Incluso la mayor parte de los veinticinco miembros de la comisión de asesores del Consejo Constituyente (Parlamentarisches Rat) que redactó la constitución alemana de 1949, habían estado en activo durante el nazismo.

Fritz Bauer, un artigo de Rafael Poch en La Vanguardia.

Industrias culturais nacionais?




Uma das principais características da indústria cultural é ser utilizada como instrumento promocional a serviço do consumo, sobretudo via meios de comunicação de massa e mercado de entretenimento. Questões que, segundo Jameson, são reveladas quando os investidores se limitam a observar o fator econômico da cultura, gerando uma demanda cada vez maior por produção cultural, além de tornar praticamente indistinguível a identificação entre os produtos provenientes dessa indústria e a cultura propriamente dita.

Determinar as necessidades, os desejos e os interesses do consumo cultural para fortalecer e a construir uma identidade globalizada, é a característica do novo modelo econômico que vemos atuando no atual mercado cultural nacional.

Nesse sentido, a questão central da problemática enfrentada pelos indicadores culturais acerca da economia da cultura é o novo quadro cultural globalizado. Esse cenário se configura por uma nítida posição de mercado cultural de bens de consumo, no qual, segundo George Yúdice a “cultura já não é nacional, mas particular, desse ou daquele grupo local, dessa ou daquela etnia, de mulheres etc”.

Essa nova postura econômica do mercado é identificada pela cultura do consumo como pertencente a um momento no qual as identidades culturais nacionais perderam espaço frente às constantes criações de símbolos e marcas de identificação global.

A questão que devemos levantar aqui é se o Brasil deve ou não incentivar uma indústria cultural própria, capaz de promover seus referenciais simbólicos e identitários ao nível da cultura de massa.

A crise econômica recente será uma oportunidade para revermos nossos sistemas de trocas e valores éticos, ou apenas uma brecha que se abre na economia mundial para novos agentes como Brasil, com economia estável, setor financeiro fortalecido e uma democracia em fase de consolidação?

O poder da cultura, Leonardo Brant.


O humor pode ser revolucionario



Decepción ou cabreo?

A decepción téñena os creadores e mantedores do sistema capitalista. Paróuselles o invento e non saben nin por que nin como arranxalo. O cabreo deberiámolo ter o resto dos mortais porque esta crise foi un timo, pero non acabo de velo.

Por que non hai máis cabreo?

Porque é a primeira –ou segunda– gran crise na que non hai un sistema alternativo. Antes existían o comunismo, o marxismo, o movemento obreiro, o internacionalismo, pero dende 1989 só hai un sistema: o capitalista. Xa hai dúas xeracións que non conciben outra cousa. Máis que cabreo, teñen medo. Medo e a esperanza de que volva funcionar.

Hai que volver a ser comunista, ou comunista liberal, como di Vattimo?

Eu nunca fun comunista, son máis ben do sector anarco. O que hai que ser é profundamente anticapitalista, pero por unha cuestión de moderación. O capitalismo é unha doutrina radical, moi bestia. Calquera persoa de orde hoxe ten que ser anticapitalista.

Entrevista a Antonio Baños, xornalista, escritor e cantante de Los Carradine.


Comunicaçao e cultura





Como você vê a questão da nacionalidade dos detentores das empresas de comunicação? Deve existir uma preocupação em relação à soberania e à cultura brasileiras e limites à entrada de capitais estrangeiros? Mais concretamente, existe o risco de as teles transnacionais, com seu enorme poder econômico, dominarem a comunicação no Brasil, futuramente?

BOLAÑO: Esta questão é absolutamente central e tem sido muito mal tratada no país. O primeiro passo para esclarecer adequadamente o problema é separar “cultura nacional” de “capital nacional”. Em outros setores econômicos, considerações a respeito da necessidade de introdução de tecnologias estrangeiras visando garantir as condições de reprodução ampliada do capital, com base num planejamento estatal visando o desenvolvimento industrial, a eliminação de gargalos, a substituição de importações, tudo legitima determinadas formas de articulação entre capital nacional e internacional, com metas de nacionalização progressiva visando reduzir a dependência externa. Esse tipo de consideração está presente, por exemplo, na insistência do Brasil na construção de uma fábrica de semicondutores durante as negociações sobre o sistema da TV digital terrestre. No campo da cultura, isso não vale. É certo que o povo brasileiro deve ter acesso a toda a cultura universal, mas quando se fala em entrada de bens culturais estrangeiros no país, o que está em jogo é a penetração da grande indústria cultural norte-americana. Aqui não se trata de internalização, mas de preservação, de defesa da cultura nacional brasileira, que é reconhecidamente uma das mais importantes do mundo em termos de diversidade, de capacidade de produção competitiva em nível internacional etc. O projeto cultural do regime militar pecava justamente por desconsiderar essa especificidade do campo cultural, preso que estava a uma ideologia (da segurança nacional), própria da Guerra Fria, que identificava os interesses norte-americanos aos nacionais.

Entrevista a César Bolaño, Máquina de Escrever